Narzędzia i elektronarzędzia — stan, dobór i bezpieczne użycie

Narzędzia towarzyszą pracy tak powszechnie, że przestajemy je zauważać — a to właśnie dlatego bywają źródłem wypadków. Kątówka bez osłony, wiertarka z przetartym kablem, klucz „naprawiony" drutem, tarcza nie do tego materiału. Każde z tych zdań brzmi niewinnie, a kończy się skaleczeniem, oparzeniem, a przy elektronarzędziach nawet porażeniem. Zasada jest prosta: uszkodzone albo niewłaściwe narzędzie to wypadek trzymany w ręce.

Zanim użyjesz — cztery kroki

Bezpieczne użycie narzędzia zaczyna się, zanim je włączysz:

1. Właściwe narzędzie do zadania — nie „to, co jest pod ręką". Dobór narzędzia i osprzętu do materiału i czynności to podstawa.
2. Sprawdź stan — kabel, wtyczka, obudowa, ostrze, uchwyt. Cokolwiek pęknięte, przetarte, luźne — dyskwalifikuje.
3. Osłony i zabezpieczenia na miejscu — osłona tarczy, sprzęgło przeciążeniowe, wyłącznik. Nie używaj narzędzia z rozebranymi zabezpieczeniami.
4. Odłóż, gdy uszkodzone — nie kombinuj — narzędzie do naprawy albo wymiany, nie do „jakoś dojedzie". Improwizowana naprawa taśmą i drutem to nie rozwiązanie, to zagrożenie.

Elektronarzędzia — dodatkowe zasady

Przy elektronarzędziach do zagrożeń mechanicznych dochodzi prąd, więc reguł jest więcej:

• Sprawny kabel i wtyczka — przetarty kabel to najczęstsza przyczyna porażeń przy narzędziach ręcznych.
• Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) — zabezpieczenie, które w ułamku sekundy odcina prąd przy upływie. Przy pracach ręcznych bezcenne.
• Nie w wilgoci i nie mokrymi rękami — woda i prąd to śmiertelne połączenie.
• Nie noś narzędzia za kabel i nie wyszarpuj wtyczki za przewód — to najprostsza droga do jego uszkodzenia.

Najczęstsze błędy

Kilka nawyków, które regularnie kończą się urazem: zdjęta osłona (klasyk przy kątówce, „bo przeszkadza"), „naprawa" narzędzia taśmą i drutem, zły osprzęt — tarcza czy wiertło nie do tego materiału (grozi pęknięciem i odrzutem), oraz praca narzędziem po zmęczeniu i w pośpiechu, gdy reakcje są wolniejsze, a chwyt mniej pewny.

Uwaga na odrzut

Osobne słowo o odrzucie, bo to jedna z najgroźniejszych sytuacji. Zablokowana tarcza kątówki czy zakleszczone wiertło potrafią wyrwać narzędzie z rąk albo je gwałtownie odbić — w ułamku sekundy, bez ostrzeżenia. Dlatego trzymaj narzędzie pewnie, dwiema rękami tam, gdzie to możliwe, ustaw się tak, by odrzut nie poszedł w Twoją stronę, i używaj właściwego, sprawnego osprzętu.

Jedno zdanie do zapamiętania

Dobre narzędzie w dobrym stanie to połowa bezpieczeństwa. Druga połowa to Ty — Twój dobór, Twoje sprawdzenie i Twoja decyzja, żeby nie używać czegoś, co jest uszkodzone.

---